把握经济转型关键期 以双向施策赋能新旧动能转换

2026-06-18 15:21:39 来源:经济参考报

转型与分化是当前经济的核心特征,背后的核心原因是经济转型,即新旧动能转换。具体而言,当前一边是传统行业的深度调整,一边是新能源汽车、人工智能的高歌猛进,中国经济的“引擎切换”究竟走到了哪一步?新动能何时能真正挑起大梁?这不仅是观察当前宏观形势的关键线索,更直接关系到未来五年政策的方向与节奏。本文尝试先厘清何谓新动能、何谓旧动能,再从生产、投资、出口、就业四个维度判断当前新旧动能转换所处的阶段,最后对动能切换的前景进行简单的前瞻测算。

  划分新旧动能需把握三个原则

  划分新旧动能需把握三个原则。一是从核心标准看增长的驱动机制。供给方面,看增长动力来自技术进步带来的全要素生产率提升,还是资本、劳动等要素投入的规模扩张;需求方面,看增长空间来自渗透率快速提升的新需求,还是趋于饱和、以存量更新为主的传统需求。同一行业内部可能新旧并存。二是新与旧是动态的,是相对于发展阶段而言的。三是不能将新旧二元对立,“非新动能”不等于“旧动能”,本文在新旧动能之外单独设立“支撑性行业”。

  本文将国民经济各行业划分为三类:一是新动能行业,以高技术产业(高技术制造业和高技术服务业)为核心、战略性新兴产业为补充,典型如新能源汽车、人工智能、医药、高端装备、新材料等;二是旧动能行业,以房地产、基建、资源能源和重化工业、传统出口加工四大链条为主体,典型如房地产、建筑、煤炭、钢铁、水泥,以及纺织、服装等劳动密集型加工制造业;三是支撑性行业,即维持就业、公共服务和经济日常运行的稳定支撑部门,不论经济转型到何时都存在和需要的一些基础性行业,如农林牧渔、批发零售、交通运输、金融、教育、医疗等。按此口径测算,2023年新动能增加值占GDP比重为18.1%,与国家统计局“三新”经济(新产业、新业态、新商业模式)17.7%的占比基本一致,印证了划分口径的合理性。

中国经济正处于新旧动能转换的第二阶段

  新旧动能转换不是简单的“替代”,而是从旧动能主导,到新旧动能并行,再到新动能主导的渐进过程。第一阶段是旧动能主导阶段,城镇化仍在推进,工业化进入中后期,房地产、基建、传统制造业等在增量扩张惯性下仍是主要增长来源,新动能虽已起步,但体量较小;第二阶段是新旧动能并行阶段,新动能快速成长、增速明显占优,但旧动能存量规模大、外溢影响强,新动能尚未取代旧动能成为主导力量;第三阶段是新动能主导阶段,新动能不仅在生产、投资、出口上占优,而且在就业吸纳、居民收入、企业利润、税收贡献等方面形成系统支撑。

  从中国经济实际运行看,2012年以来,经济增速换挡与结构转型同步推进,新旧动能转换明显提速。其中,2012年至2020年对应于上述旧动能主导的第一阶段;2021年以来,房地产进入深度调整、新动能加快扩张,中国经济进入新旧动能并行的第二阶段,当前仍处于这一阶段。

  生产端,新动能增速持续领先并逐年加快,但增加值占比尚未超过旧动能。从增速看,2023年至2025年,新动能实际增加值增速由5.8%逐年加快至6.4%,旧动能由3.6%逐年放缓至3.0%,二者增速差由2.2个百分点扩大至3.4个百分点;从占比看,2012年至2025年新动能增加值占GDP的比重由14.1%升至18.9%,旧动能由37.3%降至26.6%,差距大幅收窄,但新动能占比仍低7.7个百分点。

  投资端,新动能投资扩张较快、占比持续上升,但规模仍明显小于旧动能投资,旧动能投资下行形成的缺口尚未补上。从增速看,2018年至2024年,高技术产业投资增速持续显著高于全部投资,2025年虽降至-3.3%,仍高于全部投资的-3.8%;房地产和基建合计投资在2022年至2025年的增速持续为负,2025年为-9.3%。从占比看,高技术产业投资占比由2012年的5.4%升至2025年的12.5%,房地产和基建投资占比由2020年高点的48.2%回落至39.2%,但占比仍偏高,这是总体投资增速偏弱的结构性原因。

  出口端,新动能出口增长较快,但旧动能仍占较高份额。从增速看,2025年新动能出口增长10.8%,明显高于总出口增速的5.4%和旧动能出口增速的-0.3%;从占比看,2025年新动能出口占比由上年的27.7%升至29.1%,但仍低于旧动能的40.2%。新动能出口占比并非单边上升,2020年曾达30.6%、2023年回落至27.8%,反映其仍受全球需求、价格周期和贸易环境影响。

  就业端,新动能就业吸纳能力持续增强,但就业稳定主要依靠支撑性行业承担。2013年至2023年,新动能行业法人单位就业增加2539万人,占比由15.8%升至19.4%;旧动能行业就业减少1091万人,占比由45.4%降至35.5%;支撑性行业就业增加5136万人,占比由38.8%升至45.0%,发挥就业稳定器作用。

  立足当前转型周期 明晰发力方向

  新旧动能转换要从第二阶段迈入第三阶段,前提是新动能体量超过旧动能,而更关键的是,新动能要进一步转化为对就业、居民收入、企业利润和政府税收等方面的稳定支撑,这才算真正完成转型。因此,可将新动能行业增加值占GDP的比重超过旧动能,作为进入第三阶段的前置条件。

  2012年至2025年,新旧动能增加值占比差距已从23.2个百分点收窄至7.7个百分点,年均收窄约1.2个百分点。基准情景下,若延续这一收敛速度,新动能占比有望在2031年至2032年实现反超,对应“十六五”初期;加速情景下,若按2020年至2025年更快的收敛节奏外推,反超时点可能提前至2030年前后,即“十五五”末期。

  这意味着,未来五年,新动能大概率仍处于追赶旧动能的阶段;即使实现占比反超,也还需完成从“规模领先”到“支撑主导”的过渡。据此判断,至少在未来五年,中国经济或仍将运行在新旧动能并行的第二阶段。

  宏观政策应坚持以下几点:一是稳住旧动能,宜托底而非强刺激,托住旧动能的下行斜率,为新动能成长争取时间。二是支持新动能,既要保持战略耐心,强化基础研究、拓宽应用场景和打造公平竞争环境,也要乘势而上,推动新动能的增加值优势加快转化为就业、收入和宏观增长的系统性支撑。三是打通新旧动能之间的要素转移通道,加强劳动力技能转换培训,引导金融资源从旧链条向新产业再配置,大力发展资本市场,从间接融资转向直接融资尤其是股权融资;阶段性增发国债,培育新税基税源,逐步化解地方财政对土地收入的依赖,降低转换过程中的摩擦成本。

  (作者:罗志恒系粤开证券首席经济学家、研究院院长;马家进系粤开证券首席宏观分析师)

【版权声明】秉承互联网开放、包容的精神,本网欢迎各方(自)媒体、机构转载、引用我们的原创内容,但请严格注明来源;同时,我们倡导尊重与保护知识产权,如发现本站文章存在版权问题,烦请将版权疑问、授权证明、版权证明、联系方式等信息发给我们,我们将第一时间核实、处理。

最新入驻企业

基本 文件 流程 错误 SQL 调试
  1. 请求信息 : 2026-07-26 12:12:13 HTTP/1.0 GET : http://www.steeldeep.com/news/2026-6-18/9492.html
  2. 运行时间 : 0.121676s [ 吞吐率:8.22req/s ] 内存消耗:911.49kb 文件加载:153
  3. 缓存信息 : 0 reads,0 writes
  4. 会话信息 : SESSION_ID=f631ba072e038a61cce455a167e95a52
  1. /data/www/html/index.php ( 1.95 KB )
  2. /data/www/html/vendor/autoload.php ( 0.75 KB )
  3. /data/www/html/vendor/composer/autoload_real.php ( 1.63 KB )
  4. /data/www/html/vendor/composer/platform_check.php ( 0.90 KB )
  5. /data/www/html/vendor/composer/ClassLoader.php ( 15.99 KB )
  6. /data/www/html/vendor/composer/autoload_static.php ( 8.65 KB )
  7. /data/www/html/vendor/topthink/think-helper/src/helper.php ( 8.34 KB )
  8. /data/www/html/vendor/topthink/think-validate/src/helper.php ( 2.19 KB )
  9. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/helper.php ( 1.47 KB )
  10. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/stubs/load_stubs.php ( 0.16 KB )
  11. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Exception.php ( 1.69 KB )
  12. /data/www/html/vendor/topthink/think-container/src/Facade.php ( 2.71 KB )
  13. /data/www/html/vendor/ralouphie/getallheaders/src/getallheaders.php ( 1.60 KB )
  14. /data/www/html/vendor/symfony/deprecation-contracts/function.php ( 0.99 KB )
  15. /data/www/html/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
  16. /data/www/html/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions.php ( 5.54 KB )
  17. /data/www/html/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap.php ( 8.26 KB )
  18. /data/www/html/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap80.php ( 9.78 KB )
  19. /data/www/html/vendor/symfony/var-dumper/Resources/functions/dump.php ( 0.99 KB )
  20. /data/www/html/vendor/topthink/think-captcha/src/helper.php ( 1.37 KB )
  21. /data/www/html/vendor/topthink/think-dumper/src/helper.php ( 0.18 KB )
  22. /data/www/html/vendor/symfony/var-dumper/VarDumper.php ( 3.73 KB )
  23. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/App.php ( 15.30 KB )
  24. /data/www/html/vendor/topthink/think-container/src/Container.php ( 15.76 KB )
  25. /data/www/html/vendor/psr/container/src/ContainerInterface.php ( 1.02 KB )
  26. /data/www/html/app/provider.php ( 0.19 KB )
  27. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Http.php ( 6.22 KB )
  28. /data/www/html/vendor/topthink/think-helper/src/helper/Str.php ( 7.29 KB )
  29. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Env.php ( 4.68 KB )
  30. /data/www/html/app/common.php ( 13.99 KB )
  31. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/helper.php ( 18.77 KB )
  32. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Config.php ( 5.93 KB )
  33. /data/www/html/config/app.php ( 0.95 KB )
  34. /data/www/html/config/cache.php ( 0.78 KB )
  35. /data/www/html/config/captcha.php ( 1.15 KB )
  36. /data/www/html/config/console.php ( 0.52 KB )
  37. /data/www/html/config/cookie.php ( 0.56 KB )
  38. /data/www/html/config/database.php ( 2.16 KB )
  39. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/facade/Env.php ( 1.67 KB )
  40. /data/www/html/config/filesystem.php ( 0.60 KB )
  41. /data/www/html/config/lang.php ( 0.91 KB )
  42. /data/www/html/config/log.php ( 1.35 KB )
  43. /data/www/html/config/middleware.php ( 0.19 KB )
  44. /data/www/html/config/route.php ( 1.89 KB )
  45. /data/www/html/config/session.php ( 0.57 KB )
  46. /data/www/html/config/toocle.php ( 7.10 KB )
  47. /data/www/html/config/trace.php ( 0.34 KB )
  48. /data/www/html/config/view.php ( 0.82 KB )
  49. /data/www/html/app/event.php ( 0.25 KB )
  50. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Event.php ( 7.77 KB )
  51. /data/www/html/app/service.php ( 0.13 KB )
  52. /data/www/html/app/AppService.php ( 0.26 KB )
  53. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Service.php ( 1.64 KB )
  54. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Lang.php ( 7.35 KB )
  55. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/lang/zh-cn.php ( 13.70 KB )
  56. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/initializer/Error.php ( 3.31 KB )
  57. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/initializer/RegisterService.php ( 1.33 KB )
  58. /data/www/html/vendor/services.php ( 0.22 KB )
  59. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/service/PaginatorService.php ( 1.52 KB )
  60. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/service/ValidateService.php ( 0.99 KB )
  61. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/service/ModelService.php ( 2.04 KB )
  62. /data/www/html/vendor/topthink/think-captcha/src/CaptchaService.php ( 0.52 KB )
  63. /data/www/html/vendor/topthink/think-multi-app/src/Service.php ( 1.08 KB )
  64. /data/www/html/vendor/topthink/think-trace/src/Service.php ( 0.77 KB )
  65. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Middleware.php ( 6.72 KB )
  66. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/initializer/BootService.php ( 0.77 KB )
  67. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/Paginator.php ( 11.86 KB )
  68. /data/www/html/vendor/topthink/think-validate/src/Validate.php ( 63.20 KB )
  69. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/Model.php ( 23.55 KB )
  70. /data/www/html/vendor/topthink/think-helper/src/contract/Arrayable.php ( 0.09 KB )
  71. /data/www/html/vendor/topthink/think-helper/src/contract/Jsonable.php ( 0.13 KB )
  72. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/model/contract/Modelable.php ( 0.09 KB )
  73. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/Attribute.php ( 21.05 KB )
  74. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/AutoWriteData.php ( 4.20 KB )
  75. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/Conversion.php ( 6.75 KB )
  76. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/DbConnect.php ( 5.16 KB )
  77. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/ModelEvent.php ( 2.33 KB )
  78. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/RelationShip.php ( 28.30 KB )
  79. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Db.php ( 2.88 KB )
  80. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/DbManager.php ( 8.52 KB )
  81. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Log.php ( 6.28 KB )
  82. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Manager.php ( 3.92 KB )
  83. /data/www/html/vendor/psr/log/src/LoggerInterface.php ( 2.71 KB )
  84. /data/www/html/vendor/psr/log/src/LoggerTrait.php ( 2.69 KB )
  85. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Cache.php ( 4.92 KB )
  86. /data/www/html/vendor/psr/simple-cache/src/CacheInterface.php ( 4.71 KB )
  87. /data/www/html/vendor/topthink/think-helper/src/helper/Arr.php ( 17.45 KB )
  88. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/cache/driver/File.php ( 7.84 KB )
  89. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/cache/Driver.php ( 9.02 KB )
  90. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/contract/CacheHandlerInterface.php ( 1.99 KB )
  91. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Console.php ( 22.98 KB )
  92. /data/www/html/app/Request.php ( 0.26 KB )
  93. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Request.php ( 54.64 KB )
  94. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/traits/UrlHandler.php ( 6.05 KB )
  95. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/traits/DomainHandler.php ( 5.49 KB )
  96. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/traits/HttpMethodHandler.php ( 4.74 KB )
  97. /data/www/html/app/middleware.php ( 0.25 KB )
  98. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Pipeline.php ( 2.61 KB )
  99. /data/www/html/vendor/topthink/think-trace/src/TraceDebug.php ( 3.40 KB )
  100. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/middleware/SessionInit.php ( 1.94 KB )
  101. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Session.php ( 1.80 KB )
  102. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/session/driver/File.php ( 6.27 KB )
  103. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/contract/SessionHandlerInterface.php ( 0.87 KB )
  104. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/session/Store.php ( 7.12 KB )
  105. /data/www/html/vendor/topthink/think-multi-app/src/MultiApp.php ( 7.06 KB )
  106. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Route.php ( 23.73 KB )
  107. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/route/RuleName.php ( 5.74 KB )
  108. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/route/Domain.php ( 2.53 KB )
  109. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/route/RuleGroup.php ( 22.41 KB )
  110. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/route/Rule.php ( 27.49 KB )
  111. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/route/RuleItem.php ( 9.78 KB )
  112. /data/www/html/app/index/route/route.php ( 5.05 KB )
  113. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/facade/Route.php ( 4.70 KB )
  114. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/route/dispatch/Controller.php ( 4.74 KB )
  115. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/route/Dispatch.php ( 11.32 KB )
  116. /data/www/html/app/index/controller/News.php ( 10.02 KB )
  117. /data/www/html/app/BaseController.php ( 2.35 KB )
  118. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/facade/Db.php ( 0.93 KB )
  119. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/connector/Mysql.php ( 5.73 KB )
  120. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/PDOConnection.php ( 53.74 KB )
  121. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/Connection.php ( 8.39 KB )
  122. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/ConnectionInterface.php ( 4.57 KB )
  123. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/builder/Mysql.php ( 16.58 KB )
  124. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/Builder.php ( 24.07 KB )
  125. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/BaseBuilder.php ( 27.50 KB )
  126. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/Query.php ( 15.97 KB )
  127. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/BaseQuery.php ( 45.13 KB )
  128. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/TimeFieldQuery.php ( 7.43 KB )
  129. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/AggregateQuery.php ( 3.26 KB )
  130. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/ModelRelationQuery.php ( 20.07 KB )
  131. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/ParamsBind.php ( 3.66 KB )
  132. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/ResultOperation.php ( 7.01 KB )
  133. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/WhereQuery.php ( 19.37 KB )
  134. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/JoinAndViewQuery.php ( 7.11 KB )
  135. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/TableFieldInfo.php ( 2.63 KB )
  136. /data/www/html/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/Transaction.php ( 2.77 KB )
  137. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/log/driver/File.php ( 6.10 KB )
  138. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/contract/LogHandlerInterface.php ( 0.86 KB )
  139. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/log/Channel.php ( 3.89 KB )
  140. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/event/LogRecord.php ( 1.02 KB )
  141. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/facade/View.php ( 1.70 KB )
  142. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/View.php ( 4.39 KB )
  143. /data/www/html/vendor/topthink/think-helper/src/Collection.php ( 16.47 KB )
  144. /data/www/html/vendor/topthink/think-view/src/Think.php ( 8.38 KB )
  145. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/contract/TemplateHandlerInterface.php ( 1.60 KB )
  146. /data/www/html/vendor/topthink/think-template/src/Template.php ( 46.61 KB )
  147. /data/www/html/vendor/topthink/think-template/src/template/driver/File.php ( 2.41 KB )
  148. /data/www/html/vendor/topthink/think-template/src/template/contract/DriverInterface.php ( 0.86 KB )
  149. /data/www/html/runtime/index/temp/4c783a20d5323e977bfde9e0129f12e1.php ( 18.82 KB )
  150. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Response.php ( 9.07 KB )
  151. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/response/Html.php ( 0.97 KB )
  152. /data/www/html/vendor/topthink/framework/src/think/Cookie.php ( 6.06 KB )
  153. /data/www/html/vendor/topthink/think-trace/src/Html.php ( 4.42 KB )
  1. CONNECT:[ UseTime:0.000866s ] mysql:host=localhost;port=3306;dbname=gangdunbao;charset=utf8mb4
  2. SHOW FULL COLUMNS FROM `tj` [ RunTime:0.002479s ]
  3. SELECT `data` FROM `tj` WHERE ( `channel` = '11' AND `position` = 'hots' ) LIMIT 1 [ RunTime:0.000557s ]
  4. SHOW FULL COLUMNS FROM `category_news` [ RunTime:0.001973s ]
  5. SELECT `code`,`name`,`slug` FROM `category_news` WHERE `status` = 1 ORDER BY `rank` DESC [ RunTime:0.000649s ]
  6. SHOW FULL COLUMNS FROM `news` [ RunTime:0.003627s ]
  7. SELECT * FROM `news` WHERE ( `id` = 9492 AND `status` = 1 ) LIMIT 1 [ RunTime:0.000831s ]
  8. SELECT `id`,`title`,`pic1`,`create_time` FROM `news` WHERE ( `status` = 1 ) ORDER BY `views` DESC LIMIT 10 [ RunTime:0.051722s ]
  9. SHOW FULL COLUMNS FROM `company` [ RunTime:0.001928s ]
  10. SELECT `id`,`name`,`main_product`,`piclog` FROM `company` WHERE `status` = 1 ORDER BY `id` DESC LIMIT 7 [ RunTime:0.000448s ]
  11. UPDATE `news` SET `views` = 34 WHERE `id` = 9492 [ RunTime:0.047855s ]
0.123061s